Lawenda została uznana za roślinę roku 1999. Znana od tysięcy lat w Grecji, rozpropagowana w Europie przez starożytnych Rzymian, uprawiana jest obecnie na terenie całego świata. Lawenda jest krzewem osiągającym 60 cm wysokości, pochodzącym z górzystych rejonów zachodniej części Morza Śródziemnego, gdzie rośnie w słońcu, w kamienistym środowisku. Jej szeroko ukorzeniony pień dźwiga zdrewniałe gałązki z prostymi, podobnymi do prętów zielonymi pędami, z których wyrastają wąskie, podłużne, zwężające się ku górze szaro-zielone, pokryte srebrnym nalotem liście. W małych, fioletowych, ułożonych spiralnie kwiatkach zawarty jest olejek eteryczny, który zapewnia lawendzie charakterystyczny, intensywny zapach.

Lawenda należy do rodziny Labiatae, do której zalicza się liczne zioła aromatyczne: tymianek, oregano, mięta pieprzowa, szałwia i inne. Obecnie lawenda rośnie na wszystkich kontynentach: tradycja podaje, że lawenda francuska pochodzi z Persji lub Wysp Kanaryjskich. Lawendę spotykamy zarówno w Europie (rejon Morza Śródziemnego, Anglia) jak i w Ameryce Północnej czy Australii (Tasmania). Lawendę, zaadoptowaną do ostrego zimowego chłodu, można także spotkać w Szwecji, gdzie przed przemarznięciem chroni ją warstwa śniegu. Lawenda jest uprawiana szeroko na całym świecie, aczkolwiek nie zawsze z pozytywnym skutkiem. Jej uprawy spotykamy w Anglii, Argentynie, Brazylii, Bułgarii, na Cyprze, w Grecji, Hiszpanii, Japonii, Jugosławii, na Węgrzech, we Włoszech, Tanganice, Tasmanii, Turcji oraz na terenach byłego ZSRR.

W stanie dzikim lawenda (Lavendula officinalis) rośnie w kilku odmianach we Francji, Włoszech, na Korsyce i Jugosławii. We Francji spotykamy trzy gatunki lawendy w stanie naturalnym: Lavandula vera, Lavandula stoechgas i Lavendula spica, z których wywodzi się kilka podgatunków: Lavandula vera DC czy Lavendula officinalis Chaix rosnąca w Prowansji na wysokościach od 700 do 1 800 m. Jej jakość jest związana z wysokością na której występuje – najlepszej jakości lawenda rośnie powyżej 1 000 m. Spotykamy dwie naturalne odmiany Lavandula vera – odmiana FRAGRANCE preferująca suchą ziemię i dużą ilość słońca oraz odmiana DELPHINENSIS preferująca czyste doliny i miejsca osłonięte przed słońcem. W rejonach o wysokości 700 – 800 m, gdzie Lavandula vera spotyka się z Lavendula spica, za pośrednictwem pszczół powstają naturalne hybrydy określane LAVANDIN. Lavandin posiada właściwości pośrednie. Obecnie odmiany pośrednie zapewniające 2-5 wyższą wydajność olejku w porównaniu z Lavandula vera otrzymuje się metoda klonowania.
Klonowanie lawendy sięga początków XX wieku. Miało ono na celu otrzymanie zdrowszych, bardziej wytrzymałych i o wyższej zawartości olejku odmian lawendy. Pierwszym zakończonym powodzeniem klonem była otrzymana w 1930 r przez prof. Abriale Lavandin abriale. Później Lavandin abriale została prawie całkowicie wyparta przez Lavandin Grosso – obecnie 90% produkcji olejku we Francji pochodzi z tej odmiany. Klon jest zdrowy, silny, o wysokiej wydajności olejku i zajmuje 75% obszarów produkcyjnych. Wydajność olejku jest trzykrotnie większa niż z klonu Abrialis. Skład chemicznie olejków pochodzących od obu klonów jest bardzo zbliżony do olejku otrzymywanego z Lavendula vera.

Surowcem zielarskim są bądź same kwiaty, bądź całe ziele. Substancje biologicznie czynne zawarte są głównie w olejku eterycznym (do 3% zawartości). Fitochemiczna analiza lawendy wykazuje obecność licznych monoterpenów (cyneol, borneol, geraniol) a także kwasów organicznych, kumaryn, soli mineralnych i garbników, które są odpowiedzialne za jej aktywność farmakologiczną (Lis-Balchin and Hart, Studies on the mode action of the essential oil of lavender (Lavendula angustifolia) - Phytotherapy Research 13, 540-542, 1999; Giliani at all Ethnopharmacological evaluation of the anticonvulsant, sedative and antispasmasodic activities of Lavendula stoechas L. - Journal of Ethnopharmacology 71, 161-167.

Olejek lawendowy uważany jest za najbezpieczniejszy i najbardziej wartościowy olejek eteryczny stosowany w aromaterapii. Jako jeden z nielicznych może być stosowany bez rozcieńczenia bezpośrednio na skórę. Olejek lawendowy nie powoduje uczuleń alergicznych, jednak niewielka ilość populacji może być na olejek uczulona. Zazwyczaj osoby te nie tolerują zapachu lawendy. Jeśli ktoś nie lubi zapachu lawendy należy przyjąć, że ten olejek jest dla nie nieodpowiedni. Z olejku lawendowego nie powinny korzystać osoby chorujące na astmę.

Olejek lawendowy można stosować zewnętrzne i wewnętrznie. Zewnętrznie działa jako potencjalny środek przeciwmikrobowy, przeciwgrzybiczny, i łagodzący ból. Ponadto ma właściwości aromaterapeutyczne o działaniu przywracającym równowagę, uspokajającym, łagodnie oczyszczającym i normalizującym. Posiada zdolność przywracania równowagi skórze. Redukuje nadmiar tłuszczu w skórze tłustej, pomaga starzejącej się skórze w regeneracji komórek. Zabija bakterie powodujące trądzik. Olejek lawendowy jest odpowiedni dla każdego typu skóry. Znajduje również zastosowanie jako preparat przeciw owadom.

Dzięki wspaniałemu zapachowi lawenda wykorzystywana jest również jako środek zapachowy. Można wykorzystać olejek lawendowy skrapiając dywan kilkoma kroplami olejku przed czyszczeniem odkurzaczem. W Anglii bardzo popularne są jaśki do prania i suszarek. Mały lawendowy jasiek wypełniony kwiatami lawendy wystarcza na kilkanaście razy. Ma naturalne właściwości przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe oraz wspaniale pachnie. Wypełnione kwiatami lawendy poduszeczki położone na oczy przynoszą im ulgę i ułatwiają zaśnięcie.

Olejek lawendowy jest również bardzo skutecznym, naturalnym repelentem zabezpieczającym tkaniny przez molami i innymi owadami. Wystarczy wlać 5 kropli do pot pouri i umieścić je w szufladach czy szafach.

Olejek lawendowy w czystej formie lub pod postacią talku lawendowego zapobiega obtarciom i powstawaniu pęcherzy – dodać kilka kropli olejku lub talku lawendowego i wysypać do skarpet lub nowych butów aby zapobiec powstawaniu pęcherzy.
Przy bezsenności stosowane są również napary z kwiatów albo ziela lawendy (najkorzystniej w mieszance z innymi ziołami np. melisą, kozłkiem, passiflorą). Napary można pić również przy bólach brzucha spowodowanych lekkimi zatruciami pokarmowymi i przy wzdęciach, a pomocniczo w zbyt skąpym wydzielaniu soków trawiennych. Lawenda nie jest wskazana dla osób cierpiących na chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy.

Szeroko rozpowszechnione są mydła lawendowe o charakterystycznym zapachu i działaniu dezynfekcyjnym, leczniczym i zmiękczającym skórę.

Lawenda stosowana jest również jako przyprawa. Używa się listków o lekko gorzkawym i bardzo intensywnym zapachu. Jest niezastąpionym dodatkiem do potraw z tłustych mięs, baraniny (której w znacznym stopniu pozbawia charakterystycznej woni).

W zasięgu ręki warto w domu mieć również inne olejki aromatyczne. 

SZEŚĆ RAD DLA OSÓB, KTÓRE CHCĄ STOSOWAĆ OLEJKI AROMATECZNE W DOMU

1. Kupić czysty, najlepszej jakości dostępny olejek eteryczny.Olejki przeznaczone do masażu należy zawsze rozcieńczyć w naturalnym oleju nośnikowym (każdy olej jadalny). Dodać nie więcej niż dwie krople olejku na każde 5 ml oleju (1 łyżeczka). Dla dzieci 1 kropla olejku na 10 ml oleju. Jeśli chce się użyć więcej niż jeden olejek należy wziąć więcej oleju roślinnego. Mieszanie olejków przeznaczonych dla dzieci nie jest wskazane.
2. Inhalacje. Dodać 4 – 6 kropli olejku na filiżankę wody. Przykryć głowę i filiżankę ręcznikiem i wdychać pary. Sposób nie polecany dla małych dzieci.
3. Kąpiele. Dodać do wanny 4 – 6 kropli olejku zmieszanego z łyżeczką oleju naturalnego lub mleka. Zamknąć drzwi i okna aby osiągnąć najwięcej korzyści z wdychanych olejków.
4. Parowniki – kominki. Najlepsze są małe parowniki elektryczne, unika się niebezpieczeństwa związanego ze świeczkami – szczególnie w pokojach dziecinnych. Kupując wersje ze świeczką, aby uniknąć nieprzyjemnego zapachu po odparowaniu wody i ryzyka związanego z zapaleniem się olejku, należy upewnić się, czy pojemnik na wodę jest wystarczająco duży. Do kominka dodać 2  3 kropli olejku lub ich mieszaniny.
5. Kompresy. Są doskonałe na mięśnie i problemy ze stawami, można je zostawić na noc. Dodać 4 – 6 kropli olejku na filiżankę ciepłej wody i zmoczyć ręcznik do twarzy lub ścierkę do naczyń. Wycisnąć nadmiar wody, położyć kompres na zaatakowane miejsce i jeśli możliwe, owinąć folią samoprzylepna, przykryć ciepłym ręcznikiem i pozostaw co najmniej na dwie godziny.
6. Rany i obtarcia. Po zranieniu, dotknięte miejsce może być za bardzo podatne na ból nawet przy lekkim masażu. Wlać 1 litr wody do spryskiwacza do roślin, dodać 15 kropli odpowiedniego olejku i wstrząsnąć. Spryskać uszkodzoną skórę. Spryskiwacz trzymać w lodówce, zimny natrysk przyniesie większą ulgę obolałym mięśniom.